# Краткий русско-армянский, армяно-русский фразеологический словарь

Сусанна Арутюнян

Словарь предназначен для учащихся, студентов, магистрантов, аспирантов и широкого круга читателей, интересующихся армянской фразеологией. Целью данного словаря является помочь учащимся, студентам, магистрантам, аспирантам и широкому кругу читателей, интересующихся армянской фразеологией, и способствовать повышению интереса к армянской фразеологии.

## КРАТКИЙ РУССКО – АРМЯНСКИЙ ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ


## РУССКИЙ АЛФАВИТ

Аа Кк Хх

Бб Лл Цц

Вв Мм Чч

Гг Нн Шш

Дд Оо Щщ

Ее Пп Ъъ

Ёе Рр Ыы

Жж Сс Ьь

Зз Тт Ээ

Ии Уу Юю

Йй Фф Яя


## – А -


А́вгиевы коню́шни. Ավգյան ախոռ։

Ахилле́сова пята́. Աքիլեսյան գարշապար։


## – Б -


Бежа́л от дождя́, попа́л под град. Ջրից դուրս գալ՝ ջրհեղեղն ընկնել։

Бе́лая воро́на. Սպիտակ ագռավ։

Бить баклу́ши. Թրև գալ։

Бить в глаза́. Աչք ծակել։

Бить в цель. Նպատակին խփել։

Бить ключо́м. Աղբյուրի պես հորդել։

Бить по карма́ну. Գրպանին վնաս հասցնել։

Бить себя́ в грудь. Կուրծք ծեծել։

Блу́дный сын. Անառակ որդի։

Боя́ться до́хнуть. Շունչն իրեն քաշել։

Брать быка́ за рога́. Ձուկը գլխից բռնել։

Брать под кры́лышко кого́-то. Թևի տակ առնել մեկին։

Брать слова́ обра́тно. Խոսքը ջուրը գցել։

Бро́сить де́ньги на ве́тер. Փողերը քամուն տալ։

Бро́сить слова́ на ве́тер. Խոսքերը քամուն տալ։

Бро́сить тень на кого́-то. Ստվեր գցել մեկի վրա։

Бро́сить я́корь. Խարիսխ գցել։

Бро́ситься в глаза́. Աչքի ընկնել։

Бурида́нов осёл. Բուրիդանի ավանակ։

Бу́ря в стака́не воды́. Փոթորիկ մի բաժակ ջրում։

Быть бельмо́м на гла́зу. Աչքին փուշ դառնալ մեկի։

Быть заняты́м по го́рло. Գործի մեջ թաղվել։

Быть ма́стером на все руки́. Ձեռքից ամեն բան գալ։

Быть ме́жду двух огне́й. Երկու կրակի մեջ ընկնել։

Быть на це́лую го́лову вы́ше. Մի գլխով բարձր լինել մեկից։

Быть на волосо́к от сме́рти. Մահից մի մատ հեռու լինել։

Быть на седьмо́м не́бе. Յոթերորդ երկնքում լինել։

Быть не на своём ме́сте. Իր տեղում չլինել։

Быть под опе́кой кого́-то. Փեշի տակ լինել մեկի։

Быть пра́вой руко́й. Լինել աջ ձեռքը։


## – В -


В гостя́х хорошо́, а до́ма лу́чше. Հյուր լինելը լավ է, բայց իր տանն ավելի լավ է։

В одно́ у́хо вошло́, в друго́е вы́шло. Մի ականջից մտնել՝ մյուսից դուրս գալ։

В три поги́бели гну́ться. Փորը գետնին քսել։

В уша́х звени́т. Ականջը կանչում է։

В хвосте́ плести́сь. Պոչից քաշ գալ։

В цве́те лет. Ուժերի ծաղկման շրջանում։

Вари́ться в собстве́нном соку́. Իր յուղով տապակվել։

Вбива́ть в го́лову кому́-то. Գլխի մեջ մեխել մեկի։

Вбива́ть себе́ в го́лову. Գլուխը մտցնել։

Взбрести́ в го́лову. Քամի մտնել գլուխը։

Верну́ться с пусты́ми рука́ми. Դատարկ ձեռքերով վերադառնալ։

Верте́ться колесо́м. Հոլի պես պտտվել։

Верте́ться под нога́ми у кого́-то. Ոտքի տակ ընկնել։

Ве́тер свисти́т в карма́нах у кого́-то. Գրպանում մկներ են խաղում։

Ве́шать го́лову. Գլուխը կախել։

Ве́шать нос на кви́нту. Քիթը կախել։

Взя́ть за бо́ка кого́-то. Օձիքը բռնել՝ բաց չթողնել մեկի։

Взя́ть на себя́ бре́мя. Ծանրությունն իր վրա վերցնել։

Взя́ть под своё кры́лышко кого́ -то. Մեկին իր թևի տակ առնել։

Взя́ть себя́ в ру́ки. Իրեն հավաքել։

Ви́лами пи́сано на во́де. Սառույցի վրա գրել։

Виля́ть хвосто́м. Պոչ խաղացնել։

Висе́ть в во́здухе. Օդում կախված լինել։

Висе́ть на волоске́. Մազից կախված լինել։

Висе́ть на ше́е у кого́-то. Մեկի վզից կախ ընկած լինել։

Вита́ть в облака́х. Ամպերում սավառնել։

В му́тной воде́ ры́бу лови́ть. Պղտոր ջրում ձուկ որսալ։

Води́ть за́ нос кого́-либо. Քթից բռնած ման ածել մեկին։

Во все у́ши слу́шать. Ականջները չորս անել։

Возду́шные за́мки. Օդային ամրոցներ։

Возноси́ть до небе́с кого́-то. Երկինք հանել մեկին։

Войти́ в колею́. Հունի մեջ ընկնել։

Волк в ове́чьей шку́ре. Գայլը գառան մորթով։

Во́лосы стано́вятся ды́бом. Մազերը բիզ-բիզ են կանգնում։

Во́лчий аппети́т. Գայլի ախորժակ։

Вооружи́ться до зубо́в. Մինչև ատամները զինվել։

Во́рон воро́ну глаз не вы́клюет. Ագռավն ագռավի աչքը չի կտցի։

Вот где соба́ка зары́та. Ահա թե որտեղ է թաղված շան գլուխը։

Впу́тать в исто́рию кого́-то. Կրակը գցել մեկին։

Вре́мя – де́ньги. Ժամանակը փող է։

Вре́мя – лу́чший врач. Ժամանակը լավագույն բժիշկն է։

Вскружи́ть го́лову кому́-то. Գլխահան անել մեկին։

Вста́ть с ле́вой ноги́. Ձախ ոտքի վրա վեր կենալ։

Вступи́ть в петуши́ный бой. Աքլորակռիվ տալ։

Всяк кули́к своё боло́то хва́лит. Պառավն իր թանին թթու չի ասի։

Всяк своего́ сча́стья кузне́ц. Ամեն մարդ իր բախտի դարբին է։

Вся́кому о́вощу своё вре́мя. Ամեն բանջար իր ժամանակին։

Втира́ть очки́. Աչքակապությամբ զբաղվել։

Вы́вести из стро́я кого́-то, что́-то. Շարքից հանել մեկին, ինչը։

Вы́йти из себя́. Ինքն իրենից դուրս գալ։

Вы́йти сухи́м из воды́. Ջրից չոր դուրս գալ։

Вы́кинуть из головы́. Գլխից հանել։

Вы́лететь из головы́. Գլխից դուրս թռչել։

Вы́нести сор из избы́. Աղբը տնից դուրս թափել։

Вы́плакать все глаза́. Աչքերը ծով դառնալ։

Выпра́шивать пода́чки от кого́-то. Աչքը ուրիշի ձեռքը մնալ։

Вы́смотреть все глаза́. Աչքը ջուր կտրել։


## – Г -


Глаза́ на лоб поле́зли. Աչքերը գագաթը թռան։

Глаза́ разгоре́лись. Աչքերը վառվեցին։

Глас вопию́щего в пусты́не. Ձայն բարբառոյ հանապատի։

Гнуть спи́ну пе́ред кем-то. Մեկի առաջ մեջքը ծռել։

Гнуть ше́ю пе́ред кем-то. Մեկի առաջ վիզը ծռել։

Гоня́ть ло́дыря. Գլուխ պահել։

Гоня́ться за двумя́ за́йцами. Մի ձեռքով երկու ձմերուկ բռնել։

Гора́ родила́ мышь. Լեռը երկնեց, մուկ ծնեց։

Горба́того моги́ла испра́вит. Սապատավորին գերեզմանը կուղղի։

Го́рдиев у́зел. Գորդյան հանգույց։

Го́рький о́пыт. Դառը փորձ։

Го́рький смех. Դառը ծիծաղ։

Грош цена́ кому́-то, чему́-то. Ջրի գին ունենալ։

Гроша́ ло́маного не сто́ит. Մի մատնոց թան չարժե։


## – Д -


Дава́й бог но́ги. Երկու ոտք ուներ՝ երկուսն էլ փոխ առավ։

Двули́чный челове́к Երկերեսանի մարդ։

Девя́тый вал. Իններորդ ալիք։

Де́лать из му́хи слона́. Լուն ուղտ շինել։

Де́лать ки́слую ми́ну. Դեմքը թթվեցնել։

Де́ло в шля́пе. Ամեն ինչ լավ է։

Де́ло ма́стера бои́тся. Գործը վարպետից կվախենա։

Де́ло таба́к. Բանը բուրդ է։

Держа́ть в ежо́вых рукави́цах кого́-то. Մեկին իր բռում պահել։

Держа́ть де́ньги в кубы́шке. Փողը տակը դնել։

Держа́ть ка́мень за па́зухой. Քեն պահել։

Держа́ть нос на ветру́. Քիթը քամուն բռնել։

Держа́ть под свои́м кры́лышком кого́-то. Իր թևի տակ պահել մեկին։

Держа́ть рот под замко́м. Լեզուն յոթ կողպեքի տակ պահել։

Держа́ть язы́к за зуба́ми. Լեզուն իրեն պահել։

Держа́ться за ю́бку. Կնոջ լաչակի տակ լինել։

Держа́ться на воло́ске. Մազից կախված լինել։

Держа́ться на ни́точке. Թելից կախված լինել։

Держи́ карма́н ши́ре. Գրպանդ լայն բաց արա։

Дли́нный язы́к у кого́-то. Բաց բերան։

Днём с огнём не сы́щешь. Սև աղվես դառնալ։

До ко́нчиков уше́й красне́ть. Մինչև ականջների ծայրերը կարմրել։

До́брое нача́ло полде́ла откача́ло. Լավ սկիզբը գործի կեսն է։

Довести́ до уше́й кого́-то. Ականջը գցել մեկի։

Долг платежо́м кра́сен. Պարտքը հատուցմամբ է զարդարուն։

Дорого́й цено́й доста́ться. Թանկ գնով ձեռք բերվել։

Душа́ нараспа́шку. Սիրտը բաց։


## – Е -


Едва́ держа́ться на нога́х. Ոտքերի վրա հազիվ կանգնել։

Едва́ но́ги волочи́ть. Ոտքերը հազիվ քարշ տալ։

Едва́ своди́ть концы́ с конца́ми. Ծայրը ծայրին հազիվ հասցնել։

Ест аж за уша́ми трещи́т. Յոթ մատները բերանը կոխել։

Есть глаза́ми кого́-то, что́-то. Աչքերով ուտել մեկին, ինչը։

Есть чужо́й хлеб. Ուրիշի հացն ուտել։


## – Ж -


Ждать у мо́ря пого́ды. Ծովի ափին լավ եղանակի սպասել։

Желторо́тый птене́ц. Ձվից նոր դուրս ելած։

Жи́рный кусо́к. Յուղալի պատառ։

Жить как на вулка́не. Ապրել ինչպես հրաբխի վրա։

Жить как соба́ка с ко́шкой. Շուն ու կատու լինել։

Жить на широ́кую но́гу. Հարուստ ու փարթամ ապրել։ Ճոխ ապրել։


## – З -


За двумя́ за́йцами пого́нишься, ни одного́ не пойма́ешь. Երկու նապաստակի ետևից վազողը մեկն էլ չի բռնի։

За се́мью холма́ми, за се́мью река́ми. Յոթ սարի ետևում։

Заблу́дшая овца́. Մոլորյալ ոչխար։

Забра́ть в ру́ки кого́-то. Բռան մեջ առնել մեկին։

Забыва́ть хлеб – соль. Աղ ու հացը ուրանալ մեկի։

Зава́рить ка́шу. Շփոթ ստեղծել։

Загова́ривать зу́бы кому́-то. Գլուխը յուղել մեկի։

Задира́ть нос. Քթից ընկնողը հազար կտոր կլինի։

Заже́чь ого́нь в се́рдце. Սրտում կրակ վառել մեկի։

Заколдо́ванный круг. Կախարդական շրջան։

Закры́ть две́ри до́ма пе́ред ке́м-то. Ոտը տնից կտրել մեկի։

Залома́ть ша́пку. Գլխարկը թեք դնել։

Зама́зывать рот кому́-то. Բերանը բան գցել մեկի։

Замета́ть следы́. Հետքերը թաքցնել։

Замори́ть червячка́. Փորը խաբել։

Запре́тный плод. Արգելված պտուղ։

За́риться на кого́-то, на что́-то. Աչք տնկել մեկին, ինչի վրա։

Заруби́ть на носу́. Ականջին օղ անել։

Заткну́ть за по́яс кого́-то. Ծալել գրպանը դնել մեկին։

Защища́ть зуба́ми кого́-то, что́-то. Ատամներով պաշտպանել մեկին, ինչը։

Земли́ под собо́й не чу́ять. Ոտքերը գետնից կտրվել։

Земля́ гори́т под нога́ми. Ոտքերի տակ կրակ է վառվում։

Знать как свои́ пять па́льцев. Հինգ մատի պես գիտենալ։

Знать ме́ру. Չափն իմանալ։

Знать це́ну. Գինն իմանալ։

Знать своё ме́сто. Իր տեղը ճանաչել։

Знать себе́ це́ну. Իր արժեքը գիտենալ։

Знать толк. Գործից գլուխ հանել։

Золоты́е ру́ки у кого́-то. Ոսկի ձեռքեր ունենալ։

Зонди́ровать по́чву. Բերանի գոլն իմանալ մեկի։

Зу́б на́ зуб не попада́ет у кого́-то. Ատամները իրար են զարկվում։


## – И -


И во́лки сы́ты, и о́вцы це́лы. Եվ գայլերն են կուշտ, և ոչխարներն են ողջ։

И у стен есть у́ши. Պատերն էլ ականջ ունեն։

Иго́лку не́где воткну́ть. Ասեղ գցելու տեղ չկա։

Игра́ не сто́ит свеч. Չարչարանքին չարժե։

Игра́ть с огнём. Կրակի հետ խաղալ։

Из блохи́ голени́ще кро́ить. Լվից ճրագու հանել։

Из ко́жи вон лезть. Կաշվից դուրս գալ։

Из огня́ да в полы́мя. Մրից դուրս գալ՝ մրջուրն ընկնել։

Из сане́й да в дро́вни. Ձիուց իջնել՝ էշին նստել։

Име́ть вес. Կշիռ ունենալ։

Име́ть ру́ку. Կապեր ունենալ։ Մեջք ունենալ։

Иска́ть вчера́шнего дня. Հերվան ձյունը փնտրել։

И́скры из глаз сы́плются. Աչքերից կայծեր դուրս թռչել։

Испечены́ из одного́ те́ста. Գլորվեց խուփը՝ գտավ պուտուկը։

Иу́дин поцелу́й. Հուդայի համբույր։


## – К -


Как заведённая маши́на. Կարկտի պես վրա տալ։

Как бельмо́ на глазу́. Ինչպես աչքի փուշ։

Как на иго́лках сиди́т. Ասեղների վրա լինել։

Как о́бухом по голове́. Երկինքը գլխին փուլ եկավ։

Как ры́ба в во́де. Ինչպես ձուկը ջրում։

Как соба́ка с ко́шкой жить. Շուն ու կատու լինել։

Ка́пля долби́т ка́мень. Կաթիլ-կաթիլ քար կծակվի։

Ка́мня на ка́мне не оста́вить. Քարը քարի վրա չթողնել։

Ката́ться как сыр в ма́сле. Մի ձեռքը յուղի, մյուսը՝ մեղրի մեջ լինել։

Кида́ть ка́мень в че́й-то огоро́д. Քար գցել մեկի բանջարանոցը։

Когда́ рак сви́снет. Երբ կրիան ծառը բարձրանա։ Էշի զատկին։

Как с це́пи сорва́вшийся. Կապը կտրած։

Клева́ть но́сом. Քթով ճանճ քշել։

Клин кли́ном вышиба́ть. Սեպը սեպով հանել։

Козёл отпуще́ния. Քավության նոխազ։

Коло́ть глаза́. Աչք ծակել։

Коммента́рии изли́шни. Մեկնաբանություններն ավելորդ են։

Конца́ кра́ю не ви́дно. Ծայրը չի երևում։

Копа́ть я́му под кого́-то. Մեկի տակը փորել։

Корми́ть за́втраками. Սուտ խոստումներով կերակրել։

Кровь бро́силась в го́лову. Արյունը խփեց գլուխը։

Кто се́ет ве́тер, пожнёт бу́рю. Քամի ցանողը փոթորիկ կհնձի։

Кто́-то сую́щий всю́ду свой нос . Անպոչ գդալ

Куй желе́зо, пока́ горячо́. Երկաթը տաք-տաք են ծեծում։

Ку́рам на смех. Եփած հավի ծիծաղը կգա։


## – Л -


Ла́сковый телёнок двух ма́ток сосёт. Շողոմքոր հորթը երկու մեր է ծծում։

Лебеди́ная пе́сня. Կարապի երգ։

Лёгкая рука́ у кого́-то. Թեթև ձեռք ունենալ։

Лёгок на поми́не. Անունը տուր՝ սփռոցը գցիր։

Лить во́ду на ме́льницу кого́-то. Ջրաղացին ջուր լցնել մեկի։

Лить крокоди́ловы слёзы. Կոկորդիլոսի արցունքներ թափել։

Лиха́ беда́ нача́ло. Դժվարը սկիզբն է։

Лови́ть мух. Ճանճ քշել։

Лови́ть ры́бу в му́тной во́де. Պղտոր ջրում ձուկ որսալ։

Ло́дыря гоня́ть. Քամի կուլ տալ։

Ломи́ться в откры́тую дверь. Բաց դուռ ծեծել։

Лу́чше по́здно, чем никогда́. Լավ է ուշ, քան երբեք։

Льви́ная до́ля. Առյուծի բաժին։

Лю́бишь ката́ться, люби́ и са́ночки вози́ть. Սահել սիրում ես, սահնակ կրել էլ սիրիր։


## – М -


Ма́ло ка́ши ел. Դեռ շատ հաց ու պանիր պետք է ուտես։

Мара́ть бума́гу. Թուղթ մրոտել։

Ма́стер на все ру́ки. Ամեն բանի վարպետ է։

Медве́жья услу́га. Արջի ծառայություն։

Ме́жду двух огне́й. Երկու կրակի արանքում։

Меня́ть куку́шку на я́стреба. Ձի տալ՝ ջորի առնել։

Ме́рить на свой арши́н. Իր արշինով չափել։

Мёртвый сон. Խոր քուն։

Мета́ть пе́тли. Մատ խաղացնել։

Мо́края ку́рица. Թրջված հավ։

Меня́ться в лице́. Գույն տալ՝ գույն առնել։

Мути́ть во́ду. Ջուր պղտորել։

Мы́льный пузы́рь. Օճառի պղպջակ։


## – Н -


На во́ре ша́пка гори́т. Գող՝ սիրտը դող։

На живу́ю ни́тку. Ջուր տու քշի անել։

На одну́ коло́дку сде́ланы. Մի սանրի կտավ են։

Набра́ть в рот воды́. Բերանը ջուր առնել։

Навя́зывать на ше́ю кому́-то. Վզին կապել մեկին, ինչը։

Назва́ть ве́щи свои́ми имена́ми. Իրերն իրենց անուններով կոչել։

Найти́ о́бщий язы́к с ке́м-то. Լեզու գտնել մեկի հետ։

Накле́ить ярлы́к. Անուն դնել մեկին, ինչին։

Накрути́ть хвост кому́-то. Պոչը խուզել մեկի։

Нанести́ уда́р из-за́ угла́. Թիկունքից հարվածել մեկին։

Напе́ть в у́шки кому́-то. Ականջը լցնել մեկի։

Наступа́ть на хвост. Պոչը տրորել մեկի։

Находи́ться ме́жду двух огне́й. Երկու կրակի մեջ ընկնել։

Находи́ться под пято́й кого́-то. Կրունկի տակ գտնվել մեկի։

Не в си́лах, нельзя́ оторва́ть глаз от кого́-то, от чего́-то. Աչքը վրան մնալ մեկի, ինչի։

Не в слу́жбу, а в дру́жбу. Ոչ ի պաշտոնե, այլ բարեկամաբար։

Не ве́рить свои́м глаза́м. Իր աչքերին չհավատալ։

Не ве́рить свои́м уша́м. Իր ականջներին չհավատալ։

Не вида́ть как свои́х уше́й. Ծոծրակը տեսնել։

Не ви́деть да́льше своего́ но́са. Քթից այն կողմ չտեսնել։

Не говори́ гоп, пока́ не перепры́гнешь. Հոպ մի ասա, քանի չես թռել։

Не лезть за сло́вом в карма́н. Խոսքի տակ չմնալ։

Не по зуба́м кому́-то, что́-то. Ատամը չի բռնում մեկին, ինչը։

Нем как как ры́ба. Ձկան պես համր։

Ненасы́тная утро́ба. Աչքը ծակ լինել։

Нести́ свой крест. Իր խաչը կրել։

Нет ды́ма без огня́. Առանց կրակի ծուխ չի լինում։

Ни ло́жки ни пло́шки у кого́-то. Ձեռքերը քարի տակին լինել։

Ни ры́ба ни мя́со. Ոչ ձուկ է, ոչ միս։

Носи́ть во́ду решето́м. Մաղով ջուր կրել։


## – О -


Обводи́ть вокру́г па́льца кого́-то. Մատի վրա խաղացնել մեկին։

Обеща́ть золоты́е го́ры. Ոսկե սարեր խոստանալ։

Обжёгся на молоке́, ду́ет на во́ду. Աչքը տեսածից է վախենում։

Обива́ть поро́ги. Մեկի շեմքը մաշել։

Огоро́д городи́ть. Գլուխը կրակը գցել։

Оди́н в по́ле не во́ин. Մի ծաղկով գարուն չի գա։

Одни́м уда́ром двух за́йцев уби́ть. Մի հարվածով երկու նապաստակ սպանել։

Одного́ по́ля я́годы. Մի դաշտի ծաղիկ են։

Окати́ть холо́дной водо́й. Գլխին սառը ջուր լցնել մեկի։

Откры́ть глаза́ кому́-то. Մեկի աչքերը բացել։

Отложи́ть в до́лгий я́щик. Գործը քնեցնել։

Отогре́ть змею́ на груди́. Ծոցում օձ տաքացնել։

Оху́лки на́ руку не кладёт. Թաց տեղը պառկող չի։


## – П -


Па́дать в глаза́х. Աչքից ընկնել մեկի։

Па́дать ду́хом. Հուսահատվել։

Па́лец о па́лец не уда́рить. Մատը մատին չխփել։

Парши́вая овца́ всё ста́до по́ртит. Մի քոսոտ ոչխարը ամբողջ հոտը խայտառակում է։

Пе́рвая ла́сточка. Առաջին ծիծեռնակ։

Пе́рвая скри́пка. Առաջին ջութակ։

Пе́рвый блин ко́мом. Առաջին հացը կուտ է գնում։

Перепо́лнилась ча́ша терпе́ния. Համբերության բաժակը լցվեց։

Пере́ть про́тив рожна́. Բզի գլխին բռունցքով խփել։

Пи́саная краса́вица. Ոչ ուտես, ոչ խմես՝ երեսին նայես։

Пита́ться во́здухом. Բերանը հովին բռնել։

Пляса́ть под ду́дку чью́-то. Մեկի դուդուկի տակ պահել։

По па́льцам мо́жно сосчита́ть что́-то. Մատների վրա կարելի է հաշվել։

По пята́м идти́. Ստվերի պես հետևել մեկին։

Пови́нную го́лову меч не сечёт. Զղջավոր գլուխը սուրն էլ չի կտրում։

Поджа́ть хвост. Պոչը քաշել։

Подлива́ть ма́сла в ого́нь. Կրակի վրա յուղ լցնել։

Подтяну́ть во́жжи. Սանձը ձգել մեկի։

Поживём – уви́дим. Կապրենք՝ կտեսնենք։

Пожира́ть глаза́ми кого-то. Աչքերով ուտել։

Пойма́ть на у́дочку кого́-то. Թակարդը գցել մեկին։

Показа́ть зу́бы кому́-то. Ատամ ցույց տալ մեկին։

Показа́ть ко́гти. Փշերը ցույց տալ։

Пока́зывать пя́тки. Կրունկը դեսն անել։

Покори́ть се́рдце чьё-то. Սիրտը գողանալ մեկի։

Посади́ свинью́ за стол, она́ и но́ги на стол. Երես տվինք՝ աստառ ուզեց։

Посади́ть себе́ на го́лову кого́-то. Գլխին դնել ման ածել մեկին։

Поспеши́шь, люде́й насмеши́шь. Կաճապարես՝ մարդկանց ծիծաղ կառաջացնես։

Потеря́ть го́лову. Գլուխը կորցնել։

Потеря́ть сон. Քունը կորցնել։

Потупи́ть глаза. Աչքերը գետին գցել։

Почу́вствовать себя́ на верху́ блаже́нства. Քեֆին քեֆ չի հասնի։

Пра́вда глаза́ ко́лет. Ճշմարտությունը աչք է ծակում։

Преклоня́ть коле́ни пе́ред ке́м-то. Թրի տակով անցնել մեկի։

Привы́чка – втора́я нату́ра. Սովորությունը երկրորդ բնավորություն է։

Прийти́ в го́лову. Գլխի ընկնել։

Прикуси́ть язы́к. Լեզուն կծել։

Принима́ть за чи́стую моне́ту что́-то. Հալած յուղի տեղ ընդունել։

Принима́ть чёрное за бе́лое. Սևը սպիտակի տեղ դնել։

Припира́ть к сте́нке кого́-то. Պատին սեղմել մեկին։

Пристава́ть как пла́стырь к кому́-то. Կպչել՝ պոկ չգալ մեկին, ինչին։

Пробра́ть с песо́чком кого́-то. Ցեխը կոխել մեկին։

Прова́литься скво́зь зе́млю. Գետինը մտնել։

Проглоти́ть язы́к. Լեզուն փորն ընկնել։

Прожужжа́ть все у́ши кому́-то. Ականջը տանել մեկի։

Пройти́ скво́зь ого́нь и во́ду. Հրի ու ջրի միջով անցնել։

Промо́кнуть до косте́й. Մինչև ոսկորների ծուծը թրջվել։

Прописа́ть и́жицу кому́-то. Աղցան անել մեկին։

Пропусти́ть ми́мо уше́й. Ականջի ետևը գցել։

Притащи́ть верблю́да в иго́льное ушко́. Ուղտն ասեղի ծակից անցկացնել։

Пры́гнуть вы́ше свое́й головы́. Գլխից մեծ գործ բռնել։

Пу́ганая воро́на куста́ бои́тся. Վախեցած ագռավը թփից էլ է վախենում։

Пуска́ть пыль в глаза. Աչքերին թոզ փչել մեկի։

Пусти́ть козла́ в огоро́д. Աղվեսին հավապահ կարգել։

Пусти́ть пыль в глаза́. Աչքերին թող փչել։


## – Р -


Рабо́тать до седьмо́го по́та. Ծով քրտինք թափել։

Разве́систая клю́ква. Պոչով սուտ։

Разве́сить у́ши. Ականջը կախել ։

Развяза́ть язы́к. Լեզուն բաց անել։

Рази́нуть рот. Բերանը բաց նայել։

Разжева́ть и в рот положи́ть. Ծամել՝ բերանը դնել մեկի։ Հալել գլուխը լցնել մեկի։

Разнести́ в пух и прах. Բուրդը քամուն տալ մեկի։

Раскры́ть ско́бки. Փակագծերը բացել։

Роди́ться в руба́шке. Աստղով լինել։

Роди́ться под счастли́вой звездо́й. Բախտավոր աստղի տակ ծնվել։

Ры́ба с го́ловы ту́хнет. Ձուկը գլխից է հոտում։

Рыть я́му кому́-то. Փոս փորել։


## – С -


С ве́тром при́шло, на ве́тер и пошло́. Քամու բերածը քամին էլ կտանի։

С глаз доло́й – из се́рдца вон. Աչքից հեռու, սրտից դուրս։

С лихо́й соба́ки хоть ше́рсти клок. Շնից մազ պոկելը խեր է։

С суко́нным ры́лом да в кала́шный ряд. Կաղ էշով քարավան մտնել։

Сади́ться на ше́ю кому́-то. Մեկի վզին նստել։

Сажа́ть себе́ на го́лову кого́-то. Գլխին նստեցնել։

Сва́ливать друг на дру́га. Իրար վրա գցել։

Своди́ть концы́ с конца́ми. Ծայրը ծայրին հասցնել։

Своди́ть счёты с ке́м-то. Հաշիվը մաքրել մեկի, ինչի հետ։

Сгуща́ть кра́ски. Գույները խտացնել։

Седьма́я вода́ на киселе́. Խնամու եզան գյուղիցն է։

Семь бед – оди́н отве́т. Ջուրն ընկնողը անձրևից չի վախենա։

Семь раз отме́рь, оди́н раз отре́жь. Յոթը չափիր, մեկ կտրիր։

Се́рдце не лежит к кому́-то, к чему́-то. Սիրտը չի կպչում մեկին, ինչին։

Се́рдце в пя́тки ушла́. Սիրտը փորն ընկավ։

Се́рдце разрыва́ется на ча́сти. Սիրտը կտոր-կտոր լինել։

Сиде́ть на иго́льках. Ասեղների վրա նստած լինել։

Сиде́ть на ше́е у кого́-то. Մեկի վզին նստած լինել։

Сиде́ть сложа́ ру́ки. Ձեռքերը ծալած նստել։

Сизи́фов труд. Սիզիֆյան աշխատանք։

Сказа́ть пря́мо в лицо́. Ուղիղ երեսին ասել։

Ско́лько ни говори́. Հազար ասել։

Сла́бое ме́сто. Թույլ տեղը։

Сло́вно арши́н проглоти́л. Ասես փայտ է կուլ տվել։

Сложа́ ру́ки сиде́ть. Ձեռքերը ծալել նստել։

Слона́ не приме́тить. Մեծ էշը ախոռում թողնել։

Слуга́ двух госпо́д. Երկու տիրոջ ծառա։

Сме́рить с головы́ до ног. Ոտքից գլուխ չափել։

Смотре́ть во все глаза́. Աչքերը չորս անել։

Смотре́ть на кого́-то свысока́. Բարձրից նայել մեկին, ինչին։

Смотре́ть сквозь па́льцы на что́-то. Մատների արանքով նայել մեկին, ինչին։

Сня́вши го́лову, по волоса́м не пла́чут. Էշը կորցնողը պարան չի հարցնի։

Соба́к гоня́ть. Անգործ թրև գալ։

Соба́ку мани́, а па́лку держи́. Շան հետ բարեկամացիր, փայտը ձեռքիցդ մի գցիր։

Со́весть за́зрила. Խիղճը տանջում է։

Сорва́ть ма́ску с кого́-то. Դիմակը պատռել մեկի։

Ста́рый волк. Փորձված գայլ։

Спасти́ шку́ру. Կաշին փրկել։

Ста́рый друг лу́чше но́вых двух. Մեկ հին բարեկամը երկու նորից լավ է։

Стать на коле́ни. Ծնկի գալ։

Стать плечо́м к плечу́. Մեջք մեջքի տալ։

Стреля́ный воробе́й. Ընկած-ելած մարդ։

Стро́ить возду́шные за́мки. Օդային ամրոցներ կառուցել։

Стро́ить на песке́. Ավազի վրա կառուցել։

Су́нуть свой нос. Քիթը խոթել։

Ся́дем рядко́м до поговори́м ладко́м. Ծուռ նստենք՝ շիտակ խոսենք։

Сыгра́ть шу́тку над ке́м-то. Գլխին խաղ խաղալ մեկի։

Сы́тый голо́дного не разуме́ет. Կուշտը քաղցածին մանր կբրդի։


## – Т -


Таска́ть кашта́ны из огня́ для кого́-то, кому́- то. Ուրիշի համար կրակից շագանակ հանել։

Тёплое месте́чко. Տաք անկյուն։

Теря́ть го́лову. Գլուխը կորցնել։

Толо́чь во́ду в сту́пе. Ջուր ծեծել։

Точи́ть зу́бы на кого́-то, на что́-то. Ատամները սրել մեկի, ինչի վրա։

Троя́нский конь. Տրոյական ձի։

Тяжёлая рука́. Ծանր ձեռք։

Тяну́ть ду́шу из кого́-то. Մեկի հոգին հանել։

Тяну́ть за язы́к кого́-то. Ստիպել խոսել մեկին։


## – У -


Уби́ть вре́мя. Ժամանակ սպանել։

Уби́ть двух за́йцев. Մի կրակոցով երկու նապաստակ սպանել։

Уйти́ куда́ глаза́ глядя́т. Գլուխն առնել կորչել։

Умы́ть ру́ки. Ձեռքերը լվանալ։


## – Х -


Хвата́ться за соло́минку. Ձեռքերը փրփուրին գցել։

Хоть ви́дит о́ко, да зуб неймёт. Աչքե տես՝ բերնե կարոտ։

Храни́ть как зени́цу о́ка. Աչքի լույսի պես պահել մեկին, ինչը։


## – Ц -


Цени́ться на вес зо́лота. Ոսկու գին ունենալ։

Цыпля́т по о́сени счита́ют. Ճտերն աշնանը կհաշվեն։


## – Ч -


Черепа́шьим хо́дом. Կրիայի քայլերով։

Чёрная ко́шка пробежа́ла ме́жду ке́м-то. Սև կատու անցավ նրանց միջով։

Чёрный день Սև օր։

Чёрным по бе́лому напи́сано. Սևով սպիտակի վրա գրված է։

Чита́ть на лице́ у кого́-то. Դեմքին կարդալ մեկի։

Что ни сло́во – яд. Լեզվից թույն կաթել։

Что посе́ешь, то и пожнёшь. Ինչ որ ցանես, այն էլ կհնձես։

Чтоб ты ло́пнул. Գնալդ լինի՝ գալդ չլինի։

Чужа́я душа́ – потёмки. Ուրիշի հոգին մութ գաղտնիք է։

Чужи́ми рука́ми жар загреба́ть. Ուրիշի ձեռքերով կրակից շագանակ հանել։

Чуть душа́ де́ржится в ко́м-то. Բերանը բամբակով ջուր կաթեցնել։


## – Ш -


Швырну́ть в лицо́. Գլխով տալ մեկի։

Шевели́ть мозга́ми. Ուղեղին տալ։

Шу́тки в сто́рону. Կատակը մի կողմ։


## – Щ -


Щёлкать зуба́ми. Սոված զկռտալ։


## – Я -


Я́блоко раздо́ра. Կռվախնձոր։

Я́блоку не́где упа́сть. Ասեղ գցելու տեղ չկա։

Язы́к без косте́й. Լեզվի տակ ոսկոր չկա։

Язы́к мой – враг. Իմ լեզուն իմ թշնամին է։

Язы́к развяза́лся. Լեզվի կապերը բացվել են։

Язы́к че́шется. Լեզուն քոր է գալիս։


## КРАТКИЙ АРМЯНО – РУССКИЙ ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ


## ՀԱՅԵՐԵՆԻ ԱՅԲՈՒԲԵՆԸ

Ա ա Ծ ծ Ջ ջ

Բ բ Կ կ Ռ ռ

Գ գ Հ հ Ս ս

Դ դ Ձ ձ Վ վ

Ե ե Ղ ղ Տ տ

Զ զ Ճ ճ Ր ր

Է է Մ մ Ց ց

Ը ը Յ յ Ու ու

Թ թ Ն ն Փ փ

Ժ ժ Շ շ Ք ք

Ի ի Ո ո Եվ և

Լ լ Չ չ Օ օ

Խ Խ Պ պ Ֆ ֆ


## – Ա -


Ագռավն ագռավի աչքը չի կտցի։ Во́рон воро́ну глаз не вы́клюет.

Ականջը գցել մեկի։ Довести́ до уше́й кого́-то.

Ականջը լցնել մեկի։ Напе́ть в у́ши кому́-то.

Ականջը կախել։ Разве́сить у́ши.

Ականջը կանչում է։ В уша́х звени́т.

Ականջը տանել մեկի։ Прожужжа́ть все у́ши кому́-то.

Ականջի ետևը գցել։ Пропусти́ть ми́мо уше́й.

Ականջին օղ անել։ Заруби́ть на носу́.

Ականջները չորս անել։ Во все у́ши слу́шать.

Ահա թե որտեղ է թաղված շան գլուխը։ Вот где соба́ка зары́та.

Աղ ու հացը ուրանալ մեկի։ Забыва́ть хлеб-соль.

Աղբը տնից դուրս թափել։ Вы́нести сор из избы́.

Աղբյուրի պես հորդել։ Бить ключо́м.

Աղվեսին հավապահ կարգել։ Пусти́ть козла́ в огоро́д.

Աղցան անել մեկին։ Прописа́ть и́жицу кому́-то.

Ամեն բանի վարպետ է։ Ма́стер на все ру́ки.

Ամեն բանջար իր ժամանակին։ Вся́кому о́вощу своё вре́мя.

Ամեն ինչ լավ է։ Де́ло в шля́пе.

Ամեն մարդ իր բախտի դարբին է։ Всяк своего́ сча́стья кузне́ц.

Ամպերում սավառնել։ Вита́ть в облака́х.

Անառակ որդի։ Блу́дный сын.

Անպոչ գդալ։ Кто́-то сую́щий всю́ду свой нос.

Անուն դնել մեկին, ինչին։ Накле́ить ярлы́к.

Անունը տուր՝ սփռոցը գցիր։ Лёгок на поми́не.

Աչք ծակել ։ Коло́ть глаза́.

Աչք տնկել մեկին, ինչի վրա։ За́риться на кого́-то, на что́-то.

Աչքակապությամբ զբաղվել։ Втира́ть очки́.

Աչքե տես՝ բերնե կարոտ։ Хоть ви́дит о́ко, да зуб неймёт.

Աչքերը գագաթը թռան։ Глаза́ на лоб поле́зли.

Աչքերը գետին գցել։ Потупи́ть глаза.

Աչքերը ծով դառնալ։ Вы́плакать все глаза́.

Աչքերը չորս անել։ Смотре́ть во все глаза́.

Աչքերը վառվեցին։ Глаза́ разгоре́лись.

Աչքերին թոզ փչել մեկի։ Пуска́ть пыль в глаза.

Աչքերից կայծեր դուրս թռչել։ И́скры из глаз сы́плются.

Աչքերով ուտել մեկին, ինչը։ Есть глаза́ми кого́-то, что́-то.

Աչքը ծակ լինել։ Ненасы́тная утро́ба.

Աչքը ջուր կտրել։ Вы́смотреть все глаза́.

Աչքը վրան մնալ մեկի, ինչի։ Не в си́лах, нельзя́ оторва́ть глаз от кого́-то, от чего́-то.

Աչքը տեսածից է վախենում։ Обжёгся на молоке́, ду́ет на во́ду.

Աչքը ուրիշի ձեռքը մնալ։ Выпра́шивать пода́чки от кого́-то.

Աչքի ընկնել։ Бро́ситься в глаза́.

Աչքի լույսի պես պահել մեկին, ինչը։ Храни́ть как зени́цу о́ка.

Աչքին փուշ դառնալ մեկի։ Быть бельмо́м на гла́зу.

Աչքից ընկնել մեկի։ Па́дать в глаза́х.

Աչքից հեռու, սրտից դուրս։ С глаз доло́й – из се́рдца вон.

Ապրել ինչպես հրաբխի վրա։ Жить как на вулка́не.

Ապուշ կտրել։ Рази́нуть рот.

Առանց կրակի ծուխ չի լինում։ Нет ды́ма без огня́.

Առաջին ծիծեռնակ։ Пе́рвая ла́сточка.

Առաջին հացը կուտ է գնում։ Пе́рвый блин ко́мом.

Առաջին ջութակ։ Пе́рвая скри́пка.

Առյուծի բաժին։ Льви́ная до́ля.

Ասեղ գցելու տեղ չկա։ Иго́лку не́где воткну́ть.

Ասես փայտ է կուլ տվել։ Сло́вно арши́н проглоти́л.

Ասեղների վրա լինել։ Как на иго́лках сиди́т.

Աստղով լինել։ Роди́ться в руба́шке.

Ավազի վրա կառուցել։ Стро́ить на песке́.

Ավգյան ախոռ։ А́вгиевы коню́шни.

Ատամ ցույց տալ մեկին։ Показа́ть зу́бы кому́-то.

Ատամ ունենալ մեկի, մի բանի վրա։ Точи́ть зу́бы на кого́-то, на что-то.

Ատամը չի բռնում մեկին, ինչը։ Не по зуба́м кому́-то, что́-то.

Ատամները իրար են զարկվում։ Зу́б на́ зуб не попада́ет у кого́-то.

Ատամները սրել մեկի, ինչի վրա։ Точи́ть зу́бы на кого́-то.

Ատամներով պաշտպանել մեկին, ինչը։ Защища́ть зуба́ми кого́-то, что́-то.

Արգելված պտուղ։ Запре́тный плод.

Արդար յուղի տեղ ընդունել։ Принима́ть за чи́стую моне́ту что́-то.

Արյունը խփեց գլուխը։ Кровь бро́силась в го́лову.

Արջի ծառայություն։ Медве́жья услу́га.

Աքիլեսյան գարշապար։ Ахилле́сова пята́.

Աքլորակռիվ տալ։ Вступи́ть в петуши́ный бой.


## – Բ -


Բախտավոր աստղի տակ ծնվել։ Роди́ться под счастли́вой звездо́й.

Բանը բուրդ է։ Де́ло таба́к.

Բարձրից նայել մեկին, ինչին։ Смотре́ть на кого́-то свысока́.

Բաց բերան։ Дли́нный язы́к у кого́-то.

Բաց դուռ ծեծել։ Ломи́ться в откры́тую дверь.

Բաց սիրտ։ Душа́ нараспашку.

Բերանը բամբակով ջուր կաթեցնել։ Чуть душа́ де́ржится в ко́м-то.

Բերանը բան գցել մեկի։ Зама́зывать рот кому́-то.

Բերանը հովին բռնել։ Пита́ться во́здухом.

Բերանը ջուր առնել։ Набрать в рот воды́.

Բերանի գոլն իմանալ մեկի։ Зонди́ровать по́чву.

Բզի գլխին բռունցքով խփել։ Пере́ть про́тив рожна́.

Բռան մեջ առնել մեկին։ Забра́ть в ру́ки кого́-то.

Բուրդը քամուն տալ մեկի։ Разнести́ в пух и прах.

Բուրիդանի ավանակ։ Бурида́нов осёл.


## – Գ -


Գայլի ախորժակ։ Во́лчий аппети́т.

Գայլը գառան մորթով։ Волк в ове́чьей шку́ре.

Գետինը մտնել։ Прова́литься скво́зь зе́млю.

Գինն իմանալ։ Знать це́ну.

Գլխարկը թեք դնել։ Заломи́ть ша́пку.

Գլխի ընկնել։ Прийти́ в го́лову.

Գլխի մեջ մեխել մեկի։ Вбива́ть в го́лову кому́-то.

Գլխին դնել ման ածել մեկին։ Посади́ть себе́ на го́лову кого́-то.

Գլխին խաղ խաղալ մեկի։ Сыгра́ть шу́тку над ке́м-то.

Գլխին նստեցնել։ Посади́ть себе́ на го́лову.

Գլխին սառը ջուր լցնել մեկի։ Окати́ть холо́дной водо́й.

Գլխից մեծ գործ բռնել։ Пры́гнуть вы́ше свое́й головы́.

Գլխով տալ մեկի։ Швырну́ть в лицо́.

Գլորվեց խուփը՝ գտավ պուտուկը։ Испечены́ из одного́ те́ста.

Գլուխ պահել։ Гоня́ть ло́дыря.

Գլուխը կրակը գցել։ Огоро́д городи́ть.

Գլուխը յուղել մեկի։ Загова́ривать зу́бы кому́-то.

Գլուխն առնել կորչել։ Уйти́ куда́ глаза́ глядя́т.

Գլուխը կախել։ Ве́шать го́лову.

Գլուխը կորցնել։ Потеря́ть го́лову.

Գլուխը մտցնել։ Вбива́ть себе́ в го́лову.

Գնալդ լինի՝ գալդ չլինի։ Чтоб ты ло́пнул.

Գող՝ սիրտը դող։ На во́ре ша́пка гори́т.

Գորդյան հանգույց։ Го́рдиев у́зел.

Գործը վարպետից կվախենա։ Де́ло ма́стера бои́тся.

Գործը քնեցնել։ Отложи́ть в до́лгий я́щик.

Գործի մեջ թաղվել։ Быть заняты́м по го́рло.

Գործից գլուխ հանել։ Знать толк.

Գրպանդ լայն բաց արա։ Держи́ карма́н ши́ре.

Գրպանին վնաս հասցնել։ Бить по карма́ну.

Գրպանում մկներ են խաղում։ Ве́тер свисти́т в карма́нах у кого́-то.

Գույները խտացնել։ Сгуща́ть кра́ски.

Գույն տալ՝ գույն առնել։ Меня́ться в лице́.


## – Դ -


Դառը ծիծաղ։ Го́рький смех.

Դառը փորձ։ Го́рький о́пыт.

Դատարկ ձեռքերով վերադառնալ։ Верну́ться с пусты́ми рука́ми.

Դեմքը թթվեցնել։ Де́лать ки́слую ми́ну.

Դեմքին կարդալ մեկի։ Чита́ть на лице́ у кого́-то.

Դեռ շատ հաց ու պանիր պետք է ուտես։ Ма́ло ка́ши ел.

Դժվարը սկիզբն է։ Лиха́ беда́ нача́ло.

Դիմակը պատռել մեկի։ Сорва́ть ма́ску с кого́-то.

Դուռը ցույց տալ մեկին։ Показа́ть на дверь кому́-то.


## – Ե -


Երբ կրիան ծառը բարձրանա։ Когда́ рак сви́снет.

Երես տվինք՝ աստառ ուզեց։ Посади́ свинью́ за стол, она́ и но́ги на стол.

Երկաթը տաք-տաք են ծեծում։ Куй желе́зо, пока́ горячо́.

Երկինք հանել մեկին։ Возноси́ть до небе́с кого́-то.

Երկինքը գլխին փուլ եկավ։ Как о́бухом по голове́.

Երկերեսանի մարդ։ Двули́чный челове́к

Երկու կրակի արանքում։ Ме́жду двух огне́й.

Երկու կրակի մեջ ընկնել։ Быть ме́жду двух огне́й.

Երկու նապաստակի ետևից վազողը մեկն էլ չի բռնի։ За двумя́ за́йцами пого́нишься, ни одного́ не пойма́ешь.

Երկու ոտք ուներ՝ երկուսն էլ փոխ առավ։ Дава́й бог но́ги.

Երկու տիրոջ ծառա։ Слуга́ двух госпо́д.

Եփած հավի ծիծաղը կգա։ Ку́рам на смех.


## – Զ -


Զղջավոր գլուխը սուրն էլ չի կտրում։ Пови́нную го́лову меч не сечёт.


## – Է -


Էշը կորցնողը պարան չի հարցնի։ Сня́вши го́лову, по волоса́м не пла́чут.

Էշի զատկին։ Когда́ рак сви́стнет.


## – Ը -


Ընկած-ելած մարդ։ Стреля́ный воробе́й.


## – Թ -


Թակարդը գցել մեկին։ Пойма́ть на у́дочку кого́-то.

Թանկ գնով ձեռք բերվել։ Дорого́й цено́й доста́ться.

Թաց տեղը պառկող չի։ Оху́лки на́ руку не кладёт.

Թեթև ձեռք ունենալ։ Лёгкая рука́ у кого́-то.

Թևի տակ առնել մեկին։ Брать под кры́лышко кого́-то.

Թիկունքից հարվածել մեկին։ Нанести́ уда́р из-за́ угла́.

Թրի տակով անցնել մեկի։ Преклоня́ть коле́ни пе́ред ке́м-то.

Թրջված հավ։ Мо́края ку́рица.

Թրև գալ։ Бить баклу́ши.

Թույլ տեղը։ Сла́бое ме́сто.

Թուղթ մրոտել։ Мара́ть бума́гу.


## – Ժ -


Ժամանակ սպանել։ Уби́ть вре́мя.

Ժամանակը լավագույն բժիշկն է։ Вре́мя – лу́чший врач.

Ժամանակը փող է։ Вре́мя – де́ньги.


## – Ի -


Իմ լեզուն իմ թշնամին է։ Язы́к мой – враг.

Իններորդ ալիք։ Девя́тый вал.

Ինչ որ ցանես, այն էլ կհնձես։ Что посе́ешь, то и пожнёшь.

Ինչպես ձուկը ջրում։ Как ры́ба в во́де.

Ինչպես աչքի փուշ։ Как бельмо́ на глазу́.

Ինքն իրենից դուրս գալ։ Вы́йти из себя́.

Իր ականջներին չհավատալ։ Не ви́деть да́льше своего́ но́са.

Իր արժեքը գիտենալ։ Знать себе́ це́ну.

Իր արշինով չափել։ Ме́рить на свой арши́н.

Իր թևի տակ պահել մեկին։ Держа́ть под свои́м кры́лышком кого́-то.

Իր խաչը կրել։ Нести́ свой крест.

Իր յուղով տապակվել։ Вари́ться в со́бственном соку́.

Իր տեղը ճանաչել։ Знать своё ме́сто.

Իր տեղում չլինել։ Быть не на своём ме́сте.

Իրար վրա գցել։ Сва́ливать друг на дру́га.

Իրերն իրենց անուններով կոչել։ Назва́ть ве́щи свои́ми имена́ми.


## – Լ -


Լավ է ուշ, քան երբեք։ Лу́чше по́здно, чем никогда́.

Լավ սկիզբը գործի կեսն է։ До́брое нача́ло полде́ла откача́ло.

Լեզվի կապերը բացվել են։ Язы́к развяза́лся.

Լեզվի տակ ոսկոր չկա։ Язы́к без косте́й у кого́-то.

Լեզվից թույն կաթել։ Что ни сло́во – яд.

Լեզու գտնել մեկի հետ։ Найти́ о́бщий язы́к с ке́м-то.

Լեզուն իրեն պահել։ Держа́ть язы́к за зуба́ми.

Լեզուն կծել։ Прикуси́ть язы́к.

Լեզուն յոթ կողպեքի տակ պահել։ Держа́ть рот под замко́м.

Լեզուն փորն ընկնել։ Проглоти́ть язы́к.

Լեզուն քոր է գալիս։ Язы́к че́шется.

Լեռը երկնեց, մուկ ծնեց։ Гора́ родила́ мышь.

Լինել աջ ձեռքը։ Быть пра́вой руко́й.

Լվից ճրագու հանել։ Из блохи́ голени́ще кро́ить.

Լուն ուղտ շինել Де́лать из му́хи слона́.


## – Խ -


Խարիսխ գցել։ Бро́сить я́корь.

Խիղճը տանջում է։ Со́весть за́зрила.

Խնամու եզան գյուղիցն է։ Седьма́я вода́ на киселе́.

Խոսքերը քամուն տալ։ Бро́сить слова́ на ве́тер.

Խոսքը ջուրը գցել։ Брать слова́ обра́тно.

Խոր քուն Мёртвый сон.


## – Ծ -


Ծալել գրպանը դնել մեկին։ Заткну́ть за по́яс кого́-то.

Ծամել՝ բերանը դնել մեկի։ Разжева́ть и в рот положи́ть.

Ծայրը ծայրին հազիվ հասցնել։ Едва́ своди́ть концы́ с конца́ми.

Ծայրը չի երևում։ Конца́ кра́ю не ви́дно.

Ծանր ձեռք։ Тяжёлая рука́.

Ծանրությունն իր վրա վերցնել։ Взя́ть на себя́ бре́мя.

Ծնկի գալ։ Стать на коле́ни.

Ծոծրակը տեսնել։ Не вида́ть как свои́х уше́й.

Ծով քրտինք թափել։ Рабо́тать до седьмо́го по́та.

Ծովի ափին լավ եղանակի սպասել։ Ждать у мо́ря пого́ды.

Ծոցում օձ տաքացնել։ Отогре́ть змею́ на груди́.

Ծուղակը գցել մեկին։ Пойма́ть на у́дочку кого́-либо.

Ծուռը նստենք՝ շիտակ խոսենք։ Ся́дем рядко́м да поговори́м ладко́м.


## – Կ -


Կաթիլ-կաթիլ քար կծակվի։ Ка́пля долби́т ка́мень.

Կախարդական շրջան։ Заколдо́ванный круг.

Կաղ էշով քարավան մտնել։ С суко́нным ры́лом да в кала́шный ряд.

Կաճապարես՝ մարդկանց ծիծաղ կառաջացնես։ Поспеши́шь, люде́й насмеши́шь.

Կաշվից դուրս գալ։ Из ко́жи вон лезть.

Կապը կտրած։ Как с це́пи сорва́вшийся.

Կապեր ունենալ։ Име́ть ру́ку.

Կապրենք՝ կտեսնենք։ Поживём – уви́дим.

Կաշին փրկել։ Спасти́ шку́ру.

Կատակը մի կողմ։ Шу́тки в сто́рону.

Կարապի երգ։ Лебеди́ная пе́сня.

Կարծես շամփուր կուլ տված։ Сло́вно арши́н проглоти́л.

Կարկտի պես վրա տալ։ Как заведённая маши́на.

Կնոջ լաչակի տակ լինել։ Держа́ться за ю́бку.

Կշիռ ունենալ։ Име́ть вес.

Կոկորդիլոսի արցունքներ թափել։ Лить крокоди́ловы слёзы.

Կպչել՝ պոկ չգալ մեկին, ինչին։ Пристава́ть как пла́стырь к кому́-то.

Կռվախնձոր։ Я́блоко раздо́ра.

Կրակը գցել մեկին։ Впу́тать в исто́рию кого́-то.

Կրակի հետ խաղալ։ Игра́ть с огнём.

Կրակի վրա յուղ լցնել։ Подлива́ть ма́сла в ого́нь.

Կրիայի քայլերով։ Черепа́шьим хо́дом.

Կրունկը դեսն անել։ Пока́зывать пя́тки.

Կրունկի տակ գտնվել մեկի։ Находи́ться под пято́й кого́-то.

Կուշտը քաղցածին մանր կբրդի։ Сы́тый голо́дного не разуме́ет.

Կուրծք ծեծել։ Бить себя́ в грудь.


## – Հ -


Հազար ասել։ Ско́лько ни говори́.

Համբերության բաժակը լցվեց։ Перепо́лнилась ча́ша терпе́ния.

Հալել գլուխը լցնել մեկի։ Разжева́ть и в рот положи́ть.

Հաշիվը մաքրել մեկի, ինչի հետ։ Своди́ть счёты с ке́м-то.

Հարուստ ու փարթամ ապրել։ Жить на широ́кую но́гу.

Հետքերը թաքցնել։ Замета́ть следы́

Հերվան ձյունը փնտրել։ Иска́ть вчера́шнего дня.

Հինգ մատի պես գիտենալ մեկին, ինչը։ Знать как свои́ пять па́льцев.

Հյուր լինելը լավ է, բայց իր տանն ավելի լավ է։ В гостя́х хорошо́, а до́ма лу́чше.

Հոլի պես պտտվել։ Верте́ться колесо́м.

Հոպ մի ասա, քանի չես թռել։ Не говори́ гоп, пока́ не перепры́гнешь.

Հուդայի համբույր։ Иу́дин поцелу́й.

Հունի մեջ ընկնել։ Войти́ в колею́.


## – Ձ -


Ձախ ոտի վրա վեր կենալ։ Встать с ле́вой ноги́.

Ձայն բարբառոյ հանապատի։ Глас вопию́щего в пусты́не.

Ձեռքերը լվանալ։ Умы́ть ру́ки.

Ձեռքերը ծալել նստել։ Сложа́ ру́ки сиде́ть.

Ձեռքերը փրփուրին գցել։ Хвата́ться за соло́минку.

Ձեռքերը քարի տակին լինել։ Ни ло́жки ни пло́шки у кого́-то.

Ձեռքից ամեն բան գալ։ Быть ма́стером на все руки́.

Ձի տալ՝ ջորի առնել։ Меня́ть куку́шку на я́стреба.

Ձիուց իջնել՝ էշին նստել։ Из сане́й да в дро́вни.

Ձկան պես համր։ Нем как ры́ба.

Ձվից նոր դուրս ելած։ Желторо́тый птене́ц.

Ձուկը գլխից բռնել։ Брать быка́ за рога́.

Ձուկը գլխից է հոտում։ Ры́ба с го́ловы ту́хнет.


## – Ճ -


Ճանճ քշել։ Лови́ть мух.

Ճշմարտությունը աչք է ծակում։ Пра́вда глаза́ ко́лет.

Ճոխ ապրել։ Жить на широ́кую но́гу.

Ճտերն աշնանը կհաշվեն։ Цыпля́т по о́сени счита́ют.


## – Մ -


Մազերը բիզ-բիզ են կանգնում։ Во́лосы ды́бом встаю́т.

Մազից կախված լինել։ Висе́ть на волоске́.

Մահից մի մատ հեռու լինել։ Быть на волосо́к от сме́рти.

Մաղով ջուր կրել։ Носи́ть во́ду решето́м.

Մատը մատին չխփել։ Па́лец о па́лец не уда́рить.

Մատ խաղացնել։ Мета́ть пе́тли.

Մատի վրա խաղացնել մեկին։ Обводи́ть вокру́г па́льца кого́-то.

Մատների արանքով նայել մեկին, ինչին։ Смотре́ть сквозь па́льцы на что́-то.

Մատների վրա կարելի է հաշվել։ По па́льцам мо́жно сосчита́ть что́-то.

Մատներդ կլիզես։ Па́льчики обли́жешь.

Մեծ էշը ախոռում թողնել։ Слона́ не приме́тить.

Մեկ հին բարեկամը երկու նորից լավ է։ Ста́рый друг лу́чше но́вых двух.

Մեկի աչքերը բացել։ Откры́ть глаза́ кому́-то.

Մեկի առաջ մեջքը ծռել։ Гнуть спи́ну пе́ред кем-то.

Մեկի առաջ վիզը ծռել։ Гнуть ше́ю пе́ред кем-то.

Մեկի շեմքը մաշել։ Обива́ть поро́ги.

Մեկի վզից կախ ընկած լինել։ Висе́ть на ше́е у кого́-то.

Մեկին իր բռում պահել։ Держа́ть в ежо́вых рукови́цах кого́-то.

Մեկնաբանություններն ավելորդ են։ Коммента́рии изли́шни.

Մեջք մեջքի տալ։ Стать плечо́м к плечу́.

Մեջք ունենալ։ Име́ть ру́ку.

Մի ականջից մտնել՝ մյուսից դուրս գալ։ В одно́ у́хо вошло́, в друго́е вы́шло.

Մի գլխով բարձր լինել մեկից։ Быть на це́лую го́лову вы́ше.

Մի ծաղկով գարուն չի գա։ Оди́н в по́ле не во́ин.

Մի հարվածով երկու նապաստակ սպանել։ Одни́м уда́ром двух за́йцев уби́ть.

Մի ձեռքը յուղի, մյուսը՝ մեղրի մեջ։ Ката́ться как сыр в ма́сле.

Մի ձեռքով երկու ձմերուկ բռնել։ Гоня́ться за двумя́ за́йцами.

Մի մատնոց թան չարժե։ Гроша́ ло́маного не сто́ит.

Մի սանրի կտավ են։ На одну́ коло́дку сде́ланы.

Մինչև ականջների ծայրերը կարմրել։ До ко́нчиков уше́й красне́ть.

Մինչև ատամները զինվել։ Вооружи́ться до зубо́в.

Մինչև ոսկորների ծուծը թրջվել։ Промо́кнуть до косте́й.

Մի քոսոտ ոչխարը ամբողջ հոտը խայտառակում է։ Парши́вая овца́ всё ста́до по́ртит.

Մրից դուրս գալ մրջուրն ընկնել։ Из огня́ да в полы́мя.

Մոլորյալ ոչխար։ Заблу́дшая овца́.


## – Յ -


Յոթ մատները բերանը կոխել։ Ест аж за уша́ми трещи́т.

Յոթ սարի ետևում։ За се́мью холма́ми, за се́мью река́ми.

Յոթերորդ երկնքում լինել։ Быть на седьмо́м не́бе.

Յոթը չափիր, մեկ կտրիր Семь раз отме́рь, оди́н раз отре́жь.

Յուղալի պատառ։ Жи́рный кусо́к.


## – Ն -


Նպատակին խփել։ Бить в цель.


## – Շ -


Շան հետ բարեկամացիր, փայտը ձեռքիցդ մի գցիր։ Соба́ку мани́, а па́лку держи́.

Շարքից հանել մեկին, ինչը։ Вы́вести из стро́я кого́-то, что́-то.

Շնից մազ պոկելը խեր է։ С лихо́й соба́ки хоть ше́рсти клок.

Շողոմքոր հորթը երկու մեր է ծծում։ Ла́сковый телёнок двух ма́ток сосёт.

Շփոթ ստեղծել։ Зава́рить ка́шу.

Շուն ու կատու լինել։ Жить как соба́ка с ко́шкой.

Շունը շան թաթ չի ծամի։ Соба́ка соба́ку не ест.

Շունչն իրեն քաշել։ Боя́ться до́хнуть.


## – Ո -


Ոչ ձուկ է, ոչ միս։ Ни ры́ба ни мя́со.

Ոչ ի պաշտոնե, այլ բարեկամաբար։ Не в слу́жбу, а в дру́жбу.

Ոչ ուտես, ոչ խմես՝ երեսին նայես։ Пи́саная краса́вица.

Ոսկե սարեր խոստանալ։ Обеща́ть золоты́е го́ры.

Ոսկի ձեռքեր ունենալ։ Золоты́е ру́ки у кого́-то.

Ոսկու գին ունենալ։ Цени́ться на вес зо́лота.

Ոտը տնից կտրել մեկի։ Закры́ть две́ри до́ма пе́ред ке́м-то.

Ոտքից գլուխ չափել։ Сме́рить с головы́ до ног.

Ոտքերը հազիվ քարշ տալ։ Едва́ но́ги волочи́ть.

Ոտքերի տակ կրակ է վառվում։ Земля́ гори́т под нога́ми.

Ոտքերի վրա հազիվ կանգնել։ Едва́ держа́ться на нога́х.

Ոտքի տակ ընկնել։ Верте́ться под нога́ми у кого́-то.


## – Չ -


Չարչարանքին չարժե։ Игра́ не сто́ит свеча́.

Չափն իմանալ։ Зна́ть ме́ру.


## – Պ -


Պառավն իր թանին թթու չի ասի։ Всяк кули́к своё боло́то хва́лит

Պատերն էլ ականջ ունեն։ И у стен есть у́ши.

Պատին սեղմել մեկին։ Припира́ть к сте́нке кого́-то.

Պարտքը հատուցմամբ է զարդարուն։ Долг платежо́м кра́сен.

Պղտոր ջրում ձուկ որսալ։ Лови́ть ры́бу в му́тной во́де.

Պոչը խուզել մեկի։ Накрути́ть хвост кому́-то.

Պոչը տրորել մեկի։ Наступа́ть на хвост.

Պոչը քաշել։ Поджа́ть хвост.

Պոչից քաշ գալ։ В хвосте́ плести́сь.

Պոչ խաղացնել։ Виля́ть хвосто́м.

Պոչով սուտ։ Разве́систая клю́ква.


## – Ջ -


Ջրաղացին ջուր լցնել մեկի։ Лить во́ду на ме́льницу кого́-то.

Ջրի գին ունենալ։ Грош цена́ кому́-то, чему́-то.

Ջրից դուրս գալ ՝ ջրհեղեղն ընկնել։ Бежа́л от дождя́, попа́л под град.

Ջրից չոր դուրս գալ։ Вы́йти сухи́м из воды́.

Ջուր պղտորել։ Мути́ть во́ду.

Ջուր ծեծել։ Толо́чь во́ду в сту́пе.

Ջուրն ընկնողը անձրևից չի վախենա։ Семь бед – оди́н отве́т.

Ջուր տու քշի անել։ На живу́ю ни́тку.


## – Ս -


Սահել սիրում ես, սահնակ կրել էլ սիրիր։ Лю́бишь ката́ться, люби́ и са́ночки вози́ть.

Սանձը ձգել մեկի։ Подтяну́ть во́жжи.

Սապատավորին գերեզմանը կուղղի։ Горба́того моги́ла испра́вит.

Սառույցի վրա գրել։ Ви́лами пи́сано на во́де.

Սեպը սեպով հանել։ Клин кли́ном вышиба́ть.

Սև աղվես դառնալ։ Днём с огнём не сы́щешь.

Սև կատու անցավ նրանց միջով։ Чёрная ко́шка пробежа́ла ме́жду ке́м-то.

Սիզիֆյան աշխատանք։ Сизи́фов труд.

Սիրտը բաց լինել։ Душа́ нараспа́шку.

Սիրտը գողանալ մեկի։ Покори́ть се́рдце чьё-то.

Սիրտը կտոր-կտոր լինել։ Се́рдце разрыва́ется на ча́сти.

Սիրտը չի կպչում մեկին, ինչին։ Се́рдце не лежит к кому́-то, к чему́-то.

Սիրտը փորն ընկավ։ Се́рдце в пя́тки ушла́.

Սոված զկռտալ։ Щёлкать зуба́ми.

Սովորությունը երկրորդ բնավորություն է։ Привы́чка – втора́я нату́ра.

Սպիտակ ագռավ։ Бе́лая воро́на.

Ստվեր գցել մեկի վրա։ Бро́сить тень на кого́-то.

Ստվերի պես հետևել մեկին։ По пята́м идти́.

Սրտում կրակ վառել մեկի։ Заже́чь ого́нь в се́рдце.

Սուտ խոստումներով կերակրել։ Корми́ть за́втраками.

Սև օր Чёрный день.

Սևը սպիտակի տեղ դնել։ Принима́ть чёрное за бе́лое.

Սևով սպիտակի վրա գրված է։ Чёрным по бе́лому напи́сано.


## – Վ -


Վախեցած ագռավը թփից էլ է վախենում։ Пу́ганая воро́на куста́ бои́тся.

Վզին կապել մեկին, ինչը։ Навя́зывать на ше́ю кому́-то.

Վզին նստել մեկի։ Сиде́ть на ше́е чье́й-то.


## – Տ -


Տակը փորել մեկի։ Копа́ть я́му под кого́-то.

Տաք անկյուն։ Тёплое месте́чко.

Տրոյական ձի։ Троя́нский конь.


## – Ց -


Ցեխը կոխել մեկին։ Пробра́ть с песо́чком кого́-то.


## – Ու -


Ուժերի ծաղկման շրջանում։ В цве́те лет.

Ուղեղին տալ։ Шевели́ть мозга́ми.

Ուղիղ երեսին ասել։ Сказа́ть пря́мо в лицо́.

Ուղտն ասեղի ծակից անցկացնել։ Протащи́ть верблю́да в иго́льное ушко́.

Ուրիշի համար կրակից շագանակ հանել։ Таска́ть кашта́ны из огня́.

Ուրիշի հացն ուտել։ Есть чужо́й хлеб.

Ուրիշի հոգին մութ գաղտնիք է։ Чужа́я душа́ – потёмки.

Ուրիշի ձեռքերով կրակից շագանակ հանել։ Чужи́ми рука́ми жар загреба́ть.


## – Փ -


Փակագծերը բացել։ Раскры́ть ско́бки.

Փեշի տակ լինել մեկի։ Быть под опе́кой кого́-то.

Փշերը ցույց տալ։ Показа́ть ко́гти.

Փոթորիկ մի բաժակ ջրում։ Бу́ря в стака́не воды́.

Փողերը քամուն տալ։ Бро́сить де́ньги на ве́тер.

Փողը տակը դնել։ Держа́ть де́ньги в кубы́шке.

Փոս փորել։ Рыть я́му.

Փորը գետնին քսել։ В три поги́бели гну́ться.

Փորը խաբել։ Замори́ть червячка́.

Փորձված գայլ։ Ста́рый волк.


## – Ք -


Քամի կուլ տալ։ Ло́дыря гоня́ть.

Քամի մտնել գլուխը։ Взбрести́ в го́лову.

Քամի ցանողը փոթորիկ կհնձի։ Кто се́ет ве́тер, пожнёт бу́рю.

Քամու բերածը քամին էլ կտանի։ С ве́тром при́шло, на ве́тер и пошло́.

Քար գցել մեկի բանջարանոցը։ Кида́ть ка́мень в че́й-то огоро́д.

Քարը քարի վրա չթողնել։ Ка́мня на ка́мне не оста́вить.

Քեն պահել։ Держа́ть ка́мень за па́зухой.

Քեֆին քեֆ չի հասնի։ Почу́вствовать себя́ на верху́ блаже́нства.

Քթից այն կողմ չտեսնել։ Не ви́деть да́льше своего́ но́са.

Քթից բռնած ման ածել մեկին։ Води́ть кого́-либо за нос.

Քթից ընկնողը հազար կտոր կլինի Задира́ть нос.

Քթով ճանճ քշել։ Клева́ть но́сом.

Քիթը խոթել։ Су́нуть свой нос куда́-то.

Քիթը կախել։ Ве́шать нос на кви́нту.

Քիթը քամուն բռնել։ Держа́ть нос на ветру́.

Քունը կորցնել։ Потеря́ть сон.


## – ԵՎ -


Եվ գայլերն են կուշտ, և ոչխարներն են ողջ։ И во́лки сы́ты, и о́вцы це́лы.


## – Օ -


Օդային ամրոցներ կառուցել։ Стро́ить возду́шные за́мки.

Օդում կախված լինել։ Висе́ть в во́здухе.

Օձիքը բռնել՝ բաց չթողնել մեկի։ Взя́ть за бо́ка кого́-то.

Օճառի պղպջակ։ Мы́льный пузы́рь.